Çocuk Hastalarda Uyutarak Diş Tedavisi: Sağlık Durumu ve Planlama – Uzm. Dt. Nurgül Demir

 

Çocuk Diş Hekimliği Uzmanı Dt. Nurgül Demir, çocuklarda diş hekimi fobisi, yüksek kaygı veya özel gereksinimler nedeniyle klinik ortamda yapılamayan tedavilerin sedasyon ve genel anestezi altında güvenle nasıl planlandığını MAG Okurları için anlatıyor.

 

Diş tedavisi sırasında duyulacağından endişe edilen şiddetli ağrılara karşı geliştirilen korku, kontrol edilemeyen ve çoğu zaman diş tedavilerinin uygulanabilirliğini engelleyebilecek düzeyde karşımıza çıkan yüksek kaygı seviyesi çocuklarda diş tedavilerinin klinik koşullarda yapılmasına olanak tanımayabilir. Çocuklarda, etraftan duyulan ağrılı diş tedavisi hikâyeleri ve geç kalınan diş problemlerinin hissettirdiği şiddetli diş ağrısı deneyimleri de diş hekimi fobisi gelişmesine sebep olabilir. Diş hekimi fobisi veya kontrol edilemeyen bulantı refleksi varlığında, korku ve kaygı düzeyinin çok yüksek olduğu vakalarda, bazı sistemik hastalıkların sebep olduğu ve hastamızın koltukta yapılan işlemlere uyum göstermesini engelleyen özel durumlarda ve özel gereksinimli hastalarımızda diş tedavilerinin uyutularak yapılması gerekebilir. Bu durumda, çocuk hastamızın sağlık durumunun detaylı değerlendirilmesi ve tedavi planlamasının profesyonel bir ekiple yapılması sürecin güvenle tamamlanmasında büyük önem taşır.

 

Çocuk diş hekimliğinde sedasyon veya genel anestezi kararı verilirken; hastanın yaşı, genel sağlık durumu, yapılacak olan diş tedavileri ve planlanan tedavi süresi göz önünde bulundurulur. Sedasyon, sedatif ilaçlar ile bilinç düzeyinin kontrollü olarak baskılandığı, derinliğin ayarlanabildiği bir uyku halidir. Çocuk hastalarda kısa sürecek diş tedavilerinde uygulanır. Genel anestezide ise, hastanın ameliyathane ortamında, anestetik ilaçların etkisiyle derin bir uyku hâline geçmesi sağlanır. Solunum ve dolaşım fonksiyonlarının düzenli olarak kontrol altında tutulduğu geri dönüşlü bu derin uyku hâlinde, tedaviler tamamlanana kadar hastaya devamlı olarak solunum desteği sağlanır. Özellikle çocuklarda uyutularak yapılan tedaviler ile ilerleyen yaşlara taşınabilecek bir diş hekimi fobisinin önüne geçilebilir.

 

İşlem Öncesi Tıbbi Değerlendirme Şart

Çocuklarda uyutularak yapılan diş tedavilerinde sürecin güvenle ilerlemesinin ilk adımı, işlemden önce tıp doktorlarının gerekli gördüğü güncel tetkiklerin yapılarak, çocuğun genel sağlık durumu ve tıbbi geçmişi ile birlikte eksiksiz olarak değerlendirilmesidir. Hastanın diyabet, konjenital kalp hastalığı, kanama problemi ve pıhtılaşma bozukluğu, geçirilmiş/planlanan kalp ameliyatı veya radyoterapi/kemoterapi gibi özel durumları varsa, mutlaka doktorundan konsültasyon istenerek, doktorun yönlendirmesine göre ön hazırlık yapılmalıdır.

 

İkinci adım ise, planlanan tedavilerin ameliyathane ortamında, anestezi uzmanı ile birlikte tamamlanmasıdır. Tedavi bitiminde, uyandırma aşamasına geçildiğinde de çocuk hasta, anestezi uzmanı tarafından uyandırılmalı ve bir süre gözetim altında tutulduktan sonra taburcu edilmelidir. Anestezi uzmanının onay vermesi hâlinde, hastanın takip altında olduğu herhangi bir sistemik hastalığı da yok ise, hastanede kalmasına gerek olmaksızın aynı gün içinde hastaneden çıkış yapılabilir.

 

Bebeklik döneminden itibaren çürük yapıcı beslenme düzeninden uzak durulması, ebeveyn kontrolünde diş fırçalamanın alışkanlık hâline getirilmesi, çocuk diş hekimi kontrollerinin aksatılmaması ve diş çürüklerinin erken dönemde tedavi edilmesi; çocukların, diş hekimi koltuğunda sınırlı süre gösterebildikleri uyumu kaybetmeden, işlem süresi kısa tutulabilecek şekilde planlanan tedavi randevularıyla diş tedavilerinin uyutma işlemine gerek duyulmaksızın klinik koşullarda tamamlanmasına yardımcı olacaktır.