Medicana International Ankara Hastanesi – Kadın Sağlığında Güvenli Adımlar
Kadın sağlığında aşılamanın önemine değinen Medicana International Ankara Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum bölümünden Doç. Dr. İrem Alyazıcı Küçükyıldız, HPV enfeksiyonunun ne olduğunu açıklayarak bu hastalıktan korunmanın yollarını MAG Okurları için anlatıyor.
HPV (insan papilloma virüsü) toplumda çok sık duyulan ama tam olarak ne olduğu yeterince bilinmeyen bir virüs. HPV’yi en basit hâliyle nasıl tanımlarsınız?
HPV, dünyanın en yaygın viral enfeksiyonlarındandır. İnsan deri ve mukoza hücrelerini hedef alan bu DNA virüsünün bazı tipleri zararsız seyrederken, bazıları yıllar içinde kanser öncüsü lezyonlara ve çeşitli kanserlere zemin hazırlayabilir. Yani tamamen iyi seyirli olan ancak kozmetik ve bulaşıcılık problemlerine yol açan masum genital siğillerin nedeni olabildiği gibi hücresel düzeyde değişiklikler oluşturarak kanser gelişim sürecinde rol alabilen önemli bir halk sağlığı sorunudur da aynı zamanda.
Sosyal mecralarda veya internette HPV ile ilgili çok fazla yanıltıcı bilgi bulunuyor. Hastaların en çok düştüğü yanılgılar nelerdir ve doğrusu nedir?
Sosyal mecralarda HPV ile ilgili bilgi kirliliği oldukça fazla. Hastaların en sık düştüğü yanılgı, HPV’yi yalnızca kadınları etkileyen, mutlaka belirti veren veya doğrudan kanser anlamına gelen bir enfeksiyon olarak görmeleridir. Oysa HPV hem kadınları hem de erkekleri etkileyebilen, çoğu zaman hiçbir belirti vermeden seyreden ve vakaların büyük bölümünde bağışıklık sistemi tarafından kendiliğinden temizlenebilen çok yaygın bir viral enfeksiyondur. Bir diğer yanlış inanış ise HPV tanısının sadakatsizlik göstergesi olduğu düşüncesidir; gerçekte virüs yıllarca sessiz kalabildiği için enfeksiyonun ne zaman ve kimden alındığını belirlemek çoğu zaman mümkün değildir. Ayrıca HPV aşısının yalnızca genç kadınlara gerekli olduğu veya enfeksiyon varlığında hiçbir fayda sağlamadığı da yaygın bir yanılgıdır. Bilimsel veriler, HPV aşısının farklı yaş gruplarında ve her iki cinsiyette de koruyucu katkı sağlayabildiğini göstermektedir.
Aşının koruyuculuğu hakkında neler söylemek istersiniz?
Günümüzde HPV aşıları, koruyucu hekimliğin en önemli başarılarından biri olarak kabul edilmektedir. HPV ile ilişkili kanserlerin ve kanser öncüsü lezyonların önemli bir bölümünü önleme potansiyeline sahip olan bu aşılar, virüsle karşılaşmadan önce uygulandığında en yüksek koruyuculuğu sağlar. Bilimsel çalışmalar, HPV aşılarının özellikle yüksek riskli HPV tiplerine bağlı gelişen rahim ağzı kanseri ve diğer HPV ilişkili hastalıklara karşı çok yüksek düzeyde koruma sağladığını göstermektedir. Ayrıca aşının yalnızca bireysel koruma sunmakla kalmayıp, toplumdaki HPV dolaşımını azaltarak halk sağlığı açısından da önemli bir katkı sağladığı bilinmektedir. Bu nedenle HPV aşısını, yalnızca bir enfeksiyona karşı değil, aynı zamanda gelecekte gelişebilecek birçok HPV ilişkili kanser türüne karşı güçlü ve etkili bir korunma yatırımı olarak değerlendirmek gerekir.
Güçlü bir bağışıklık sistemi ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları virüsün kendi kendine temizlenmesine nasıl katkı sağlar?
HPV tanısı alan bireylerin önemli bir kısmında bağışıklık sistemi, virüsü zaman içinde kendiliğinden kontrol altına alabilir ve temizleyebilir; bu, iki yıl içerisinde yüzde yetmiş ila yüzde seksen gibi bir temizlenme oranıdır. Özellikle genç ve bağışıklık sistemi sağlıklı bireylerde, enfeksiyonların büyük çoğunluğu herhangi bir kalıcı sağlık sorunu oluşturmadan birkaç yıl içinde geriler. Ancak HPV’nin seyri yalnızca virüsün tipine değil, kişinin bağışıklık durumuna ve yaşam tarzı faktörlerine de bağlıdır. Güçlü bir bağışıklık sistemi, sigaradan uzak durmak, düzenli fiziksel aktivite, yeterli uyku, dengeli beslenme ve kronik stresin yönetilmesi gibi sağlıklı yaşam alışkanlıkları vücudun enfeksiyonlarla mücadele kapasitesini destekler ve HPV’nin kalıcılık riskini azaltabilir. Bununla birlikte, hiçbir yaşam tarzı değişikliği HPV’yi tek başına ve kesin olarak ortadan kaldıran bir tedavi olarak değerlendirilmemelidir. Bu süreçte düzenli hekim kontrolleri, önerilen tarama programlarına uyum ve gerektiğinde uygun tıbbi takip, en az sağlıklı yaşam alışkanlıkları kadar önem taşımaktadır.
Kadınlar, Pap-Smear ve HPV DNA testlerini yaptırmaya kaç yaşında başlamalı ve hangi aralıklarla tekrarlamalıdır?
Rahim ağzı kanseri taramaları, kanser gelişmeden önce riskli değişiklikleri saptayabilen en etkili koruyucu sağlık uygulamalarından biridir. Güncel tarama önerilerine göre, kadınların 21 yaşından itibaren Pap-Smear testi ile taramaya başlaması önerilmektedir. 21-29 yaş arasında Pap-Smear testinin genellikle üç yılda bir tekrarlanması yeterlidir. 30 yaşından sonra ise yalnızca Pap-Smear yerine, yüksek riskli HPV tiplerini araştıran HPV DNA testinin veya Pap-Smear ile birlikte yapılan ortak taramanın (co-testing) tercih edilmesi önerilmektedir. Bu yaş grubunda, sonuçlar normal olduğu sürece taramalar genellikle beş yılda bir HPV DNA testi ya da beş yılda bir ortak tarama şeklinde sürdürülebilir. Tarama sıklığı; kişinin bağışıklık durumu, daha önceki test sonuçları ve bazı özel risk faktörlerine göre değişiklik gösterebilir. Bu nedenle her kadının yaşına ve bireysel risk profiline uygun tarama programını hekimiyle birlikte belirlemesi en doğru yaklaşım olacaktır.
HPV farkındalığını artırmak ve bireyleri erken dönemde önlem almaya teşvik etmek adına nasıl bir mesaj iletmek istersiniz?
Bilgi korkuyu, farkındalık ise hastalığı önler. HPV, sessiz ilerleyebilen ancak doğru zamanda alınan önlemlerle büyük ölçüde kontrol altına alınabilen bir enfeksiyondur. Tarama testleri ve aşı sayesinde bugün, yalnızca HPV’yi değil, HPV’ye bağlı gelişebilecek birçok kanser türünü de önleme gücüne sahibiz. Bu nedenle HPV’yi bir tabu olarak değil, konuşulması, anlaşılması ve önlem alınması gereken bir halk sağlığı konusu olarak görmeliyiz. Çünkü bazen bir test, bir aşı ve doğru bir bilgi; bir insanın geleceğini değiştirebilir.
