Bilinçsiz Vitamin Kullanımı Metabolizmayı Nasıl Etkiliyor? – Medicana International Ankara Hastanesi

 

Medicana International Ankara Hastanesi İç Hastalıkları bölümünden Dr. Öğr. Üyesi Şebnem Aydoğdu, günümüzde sıklıkla merak edilen vitamin eksiklikleri, bilinçsiz takviye kullanımı ve bunun metabolizma üzerindeki etkilerini MAG Okurları için anlatıyor.

 

Öncelikle eğitim ve akademik geçmişinize de değinerek kendinizden bahseder misiniz? Uzmanlık alanlarınız ve odaklandığınız temel çalışmalar nelerdir?

İlk, orta ve lise eğitimimi İzmir’de bitirdim. İzmir Kız Lisesi mezunuyum. Sonrasında Ankara Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesini kazanmam ile birlikte Ankara maceram başladı. Üniversite mezuniyeti sonrası Türk Silahlı Kuvvetleri sınavını kazanarak Hava Kuvvetleri’nde askerî doktorluk sürecim başladı. Malatya 7. Ana Jet Üs Komutanlığında uçuş hekimliği yaptım. Evliliğimle birlikte Çorlu Hava Meydan Komutanlığına, uçuş hekimliği görevine atandım. Ardından, İstanbul’da görevime devam ederken İç Hastalıkları ihtisasını kazanmam ile birlikte GATA Haydarpaşa Hastanesinden iç hastalıkları uzmanı olarak ayrıldım. Sonra eşimin akademik kariyeri nedeni ile tekrar Ankara’da birçok askerî kurumda iç hastalıkları uzmanı, uçuş hekimi ve baştabiplik görevlerinde bulundum. Emekli olmamla birlikte özel sektörde hekimliğime devam ettim. Liv Hospital’da bir süre çalıştıktan sonra uzun bir süredir Medicana International Ankara Hastanesinde severek görevimi yapmaktayım.

 

Vücudun hayati fonksiyonlarını sürdürmesi için gerekli olan vitaminlerin eksikliği nasıl tanımlanır ve bu durum metabolizmayı neden etkiler?

Tam da bilindiği üzere vücudun hayati fonksiyonlarının devamı için tüm vitaminler çok önemli bir görevi yerine getirir. Vitamin eksiklikleri durumunda vücudun sağlığını devam ettirebilmesi ve o muhteşem akışın sıkıntısız çalışmasında problem oluşacağından, sadece bir organ üzerinde değil, birçok sistemde arızalar meydana gelecektir. Bu da bedenen ve ruhen iyilik anlamını taşıyan sağlığımızı kötü etkileyecek ve metabolizmayı bozacaktır. Vücudun ihtiyacından eksik alınması, emilememesi veya alınan vitaminin kullanılamaması durumunu “vitamin eksikliği” olarak tanımlarız. Bu durum sonrasında metabolizmamız yavaşlar, kilo alımı veya kilo kontrolü zorlaşır, hücresel denge ve hormon fonksiyonları bozulur.

 

Beslenme yetersizliği, emilim bozuklukları veya kronik rahatsızlıklar vitamin eksikliğinin ortaya çıkmasında hangi mekanizmalarla rol oynar?

Vitamin eksiklikleri ya alım eksikliği nedeniyle, ki bu durum “birincil eksikliktir”, ya da alınan vitaminin biyolojik ve tıbbi süreci sonrasında vücutta eksikliği sonucu ortaya çıkar, ki bu durum da “ikincil eksiklik”tir. Yetersiz alım en sık dengesiz ve tek tip beslenme ile olmakta, uzun süre güneş görmemekle, kronik alkol kullanımı, sosyoekonomik olarak bazı besinlerden ayrı kalmak sonucunda oluşmaktadır. Emilim bozuklukları; bariyatrik cerrahi gibi mide ve bağırsak operasyonlarının yanı sıra çölyak, Crohn ve ülseratif kolit gibi bağırsak mukozasında hasar oluşturan hastalıklar sonrasında da ortaya çıkabilir. Artan metabolik gereksinim, gebelik ve emzirme süreci ya da hızlı büyüme, ergenlik döneminde veya kanser ve kronik inflamatuar hastalık sürecinde de alınan vitaminlerin eksikliği ile karşılaşılabilir. Alınan vitaminler atımının hızlı olması, hızlanmış katabolizma bozuklukları, yani karaciğer ve böbreklerin işlevleri ile ilgili hastalıklar da vitamin eksikliğine neden olan bozukluklardır.

 

Günümüzde popüler hâle gelen vitamin ve takviye kullanımının genel sağlık üzerindeki yeri nedir?

Söz konusu sağlığımız olduğu için, kullanılan ilaçlar ve vücudumuza alınan destekler sadece popüler olması ya da sağlık personeli, doktor dışı önerilerle alınması durumunda, aslında katkı sağlama niyeti olsa da sağlığımıza zarar verebilir. Bu durum organ ve sistem hasarı, DNA hasarı, kanser gibi yıkıcı risklere meydan verebilir.

 

Bilinçsiz veya aşırı vitamin kullanımının vücut üzerindeki potansiyel riskleri ve yan etkileri nelerdir?

Bilinçsiz ve aşırı vitamin kullanımı; karaciğer hasarı, böbrek taşı başta olmak üzere böbrek sorunları, kalsiyum yükselmeleri, kemik ağrıları, mide bulantısı, kusma ve ishale neden olabilir. Kanser riskini arttırabilir, DNA hasarı yapabilir; saç dökülmesi, ciltte kuruluk, gözde ışık hassasiyeti, baş ağrısı ve hormon düzensizliği gibi rahatsızlıklara neden olabilir.

 

Hangi durumlarda ve hangi laboratuvar testleri sonucunda vitamin takviyesine başvurulmalıdır?

Kişilerin yakınmaları sonrasında; sürekli yorgunluk, halsizlik, saç dökülmesi, tırnak kırılması, odaklanma güçlüğü, unutkanlık, kas ağrıları, kramplar, uyku düzensizlikleri, enerji eksikliği gibi durumlarda hekimin vitamin eksikliği şüphesi ile yaptığı sistematik fizik muayene sonrasında, kandaki vitamin ve mineral seviyelerinin tespiti için kan tahlilleri yapılır. Sıkça rastlanılan D vitamini, B vitaminleri, demir ve ferritin, folik asit vb. değerler bakıldıktan sonra tespit edilen vitamin eksikliği, kişinin vitaminden faydalanabileceği yöntemle, doktor önerisi ve reçetesi ile giderilmelidir.

 

Toplumda takviye kullanımıyla ilgili en sık yapılan yanlışlar ve bu konuda vereceğiniz temel tavsiyeler nelerdir?

Toplumda popülerliği nedeni ile duyum ve tahminlerle ya da sağlık personeli dışındaki kişilerin önerileriyle bilinçsizce tüketilen vitaminlerin, tam da istenilenin aksine, sağlığa yarar sağlayacağına sağlık sorunlarına neden olduğunu maalesef gözlemleyebiliyoruz.

 

Sağlığımıza gerçekten önem verip kontrollerimiz, muayenemiz ve tetkiklerimiz sonrasında tespit edilen sağlık problemlerine yönelik uygulamalar yine işin profesyonelleri olan biz doktorlar tarafından yapılmalıdır. Sonuçta bizler sizler için varız.