Doç. Dr. İbrahim Sakçak – Nasıl Kilo Verilir?

Obezitenin nedenlerinden güncel tedavi seçeneklerine kadar kilo verme sürecini bilimsel veriler ışığında değerlendiren Obezite ve Diyabet Cerrahı Doç. Dr. İbrahim Sakçak, bu tedavi yöntemlerinden hangisinin kimlere uygun olduğunu MAG Okurları için anlattı.

 

Kilo vermek; toplumun önemli bir kesiminin sorunu olmaktan öteye gitmekte, adeta bir pandemi hâlini almaktadır. Türkiye 2026 itibarıyla dünyada obezitenin en sık görüldüğü ülkelerden biridir. Peki, bu kiloları nasıl veririz ve obeziteden nasıl kurtuluruz?

 

Obeziteden kurtulmak için öncelikle obezitenin nedenlerini bilmek gerekir. Obezitenin nedenleri arasında genetik faktörler ve çevresel faktörler önemli rol oynamaktadır. Özellikle teknoloji; kolaylıklar sağlarken fiziksel hareketlerimizin de azalmasıyla sonuçlanan gelişmelere yol açmaktadır. Dolayısıyla hareketsiz yaşam, obeziteye yol açabilmektedir. Beslenmeyle ilgili faktörler de obezitenin önemli sebeplerindendir. Gıdalardaki cezbedici katkı maddeleri obeziteye neden olmaktadır.

 

Obezite tedavisinde en basitten en zorlu olana doğru pek çok yöntem vardır. En basit yöntem en az kilo kaybı sağlarken en zorlu yöntem de en etkili kilo kaybı sağlamaktadır. Kilo vermeye diyet ve spor gibi yöntemler denenerek başlanabilir, çoğu zaman istenilen kiloyu vermek mümkün olmasa da denemeye değer basit uygulamalardır. Takibinde ilaçlar, mide botoksu, mide balonu gibi yöntemler özellikle aşırı obez (morbid) olmayan kişilerde tercih edilen yöntemler olmaktadır. Bu yöntemler içinde en etkilisi mide balonudur.

 

Bunlarla da başarılı olunamaz ise cerrahi (ameliyat) yöntemleri gündeme gelir. Ameliyat yöntemleri içinde en sık uygulanan ise tüp mide ameliyatıdır.

 

Zayıflama ilacı olarak bilinen Ozempic (semaglutid), Mounjaro (tirzepatid), Wegovy, Zepbound gibi GLP-1/GIP grubu zayıflama ilaçları herkes için güvenli değildir ve mutlaka bir hekim önerisiyle kullanılmalıdır. Zayıflama ilaçlarını kullanacak kişi için kilo sınırlaması vardır. Vücut kitle indeksi (VKİ) ≥30 kg/m2 olmalıdır veya tip 2 diyabet hastalığı, hipertansiyon, hiperlipidemi gibi yandaş hastalıkları olan ve VKİ ≥27 kg/m2 olan kişilerde kullanılması uygundur. Örneğin; 165 cm boyunda olan kişinin bu ilaçları kullanması için en az 90 kg olması veya yandaş hastalıkları varsa en az 80 kg olması gerekir. Gereksiz ve uygun olmayan kullanımlar faydadan çok, zarar getirebilir.

• Anoreksiya nervoza, bulimia nervoza ve “binge eating” gibi yeme bozukluğu olanlarda tabloyu ağırlaştırabileceği için zayıflama ilaçlarının kesinlikle kullanılmaması gerekir.
• Safra kesesi taşı veya safra yolları rahatsızlıkları olan kişilerde akut şikâyetlere neden olabileceği için kullanılmamalı veya çok dikkatli kullanılması önerilir.
• Reflü şikâyetleri, mide tembelliği (gastroparezi) ve irritabl bağırsak sendromu olanlarda (IBS) zayıflama ilaçlarının kullanılması şikâyetleri arttırabileceği için önerilmez.
• Üre, kreatin yüksekliği olanları böbrek yetmezliğine sokabileceği için zayıflama ilaçları kullanılmamalıdır.
• Özellikle depresyon gibi psikiyatrik rahatsızlıkları olanlarda intihar eğilimi yaratabileceği için önerilmezler.
• Bazı kişilerde osteoporoz (kemik erimesi), vitamin eksikliği, mineral dengesinde bozukluk yapabilirler; özellikle kas kaybı yapması, kişinin güçsüz ve halsiz olmasına neden olabilir.

 

Görüldüğü gibi ciddi yan etkileri olan ve aslında obezite ve metabolik hastalıklar için kullanılması gereken ilaçlar zayıflama ilacı adı altında ciddi yan etkilere yol açabilir ve birey sağlığını tehlikeye sokabilirler. Bu nedenle, mutlaka bir hekim kontrolünde detaylı bir ön değerlendirmeden sonra kullanılmalıdırlar.

 

Bu yan etkiler ve yasaklı durumlar dikkate alındığında mide balonu ve mide botoksu gibi uygulamalar daha masum ve yan etkileri düşük işlemler olarak karşımıza çıkmaktadırlar. Mide balonu ile ortalama 25 kg verilebilmektedir ve bu kilo verme süreci bir yıla yayılabilmektedir. Böylece; kazanılan beslenme alışkanlığını devam ettirmek daha kolay olabilmektedir.

Obezitenin tedavisinde en etkili yöntem olan ameliyat yöntemlerinden en sık uygulanan ve bilinen tüp mide ameliyatı ile uzun süren kalıcı ve etkili kilo kaybı sağlanmaktadır. Günümüzde daha güvenle, dört adet kesiden (delikcik) yapılan bu ameliyatlar ile fazla kilolar bir yıllık bir sürede kaybolmakta ve ideal kiloya ulaşılabilmektedir.Günümüzde tüp mide, yani mide küçültme ameliyatları dren kullanılmadan ve ağrısız tekniklerle yapılabildiği için daha konforlu ve güvenli ameliyatlar hâline gelmişlerdir.

 

Sonuç olarak; kilo vermenin ve obeziteden kurtulmanın pek çok yöntemi vardır ve bunların en etkilisi ise tüp mide ameliyatıdır.