Uzayan Ekran Süresi Çocuklarda Çene Gelişimini Etkileyebilir – Uzm. Dt. Nurgül Demir
Dijital cihazların, büyüme çağındaki çocukların yüz yapısında kalıcı değişimlere yol açabileceğine dikkat çeken Çocuk Diş Hekimliği Uzmanı Dt. Nurgül Demir, hatalı ekran kullanımının tetiklediği ciddi ortodontik riskleri MAG Okurları için paylaşıyor.
Çocukların dijital dünya ile ilişkisi artık yalnızca bir eğlence aracı değil; eğitim içerikleri, ödevler ve video destekli programlar sayesinde günlük yaşamın önemli bir parçası hâline gelmiş durumda; ancak, ekran başında geçirilen sürenin artması, çocuk sağlığı açısından bazı riskleri de beraberinde getiriyor.
Akıllı telefon, tablet ve bilgisayarların uzun süreli kullanımı ile gündeme gelen “teknoloji boynu” kavramı, yalnızca boyun ve omurga sağlığını değil, büyüme çağındaki çocuklarda çene gelişimini de etkileyebilecek bir faktör olarak değerlendiriliyor.
Dişlerin dizilimi ve çenelerin kapanış ilişkileri yalnızca genetik faktörlere bağlı değildir. Çene eklemi, yüz kasları, solunum şekli ve baş-boyun postürü de bu gelişim sürecinde önemli rol oynar. Başın uzun süre uygun olmayan bir pozisyonda tutulması, baş ve boyun bölgesindeki kas ve yumuşak dokularda gerilime yol açarak iskeletsel gelişim sürecini etkileyebilir ve çenelerin kapanış ilişkilerinde değişikliklere neden olabilir.
Bilimsel çalışmalar, akıllı cihaz kullanımının başın öne eğilme açısını ve boyun postürünü normal duruş pozisyonuna göre belirgin şekilde değiştirebildiğini; bunun solunum fonksiyonları ve çene ekleminin sağlığı üzerinde de etkiler oluşturabileceğini göstermektedir.
Tablet ve Telefon Kullanımına Dikkat
Tablet ve telefonların göz hizasının altında tutularak kullanılması, başın öne eğik pozisyonda kalmasına neden olur. Uzayan ekran süreleri, baş-boyun bölgesine ait kasların çalışma dengesini değiştirebilir ve çenelerin gelişimini etkileyebilir.
Uzun süre ekran karşısında vakit geçirmek çocuklarda ağızdan nefes alıp verme alışkanlığının gelişmesine de yol açabilir. Ağız solunumu devam ettiği sürece dilin aşağı konumlanması ve üst çeneyi yeterince destekleyememesi nedeniyle üst çene darlığı gelişebilir veya mevcut darlık artabilir. Tedavi edilmeyen vakalarda dişlerde kapanış bozuklukları ortaya çıkabilir ve yüz gelişiminde farklılıklar görülebilir.
Dijital Çağda Çocuklar İçin 5 Öneri
- Mobil cihazların kullanım süresi sınırlandırılmalı, başın uzun süre aşağı eğik pozisyonda kalması engellenmelidir.
- En fazla yarım saat ile sınırlı tutulması gereken kullanımlar sonrasında mola verilerek çocuğun hareket etmesi sağlanmalıdır.
- Ekran mümkün olduğunca göz hizasında tutulmalı, boynun doğal duruşu korunmalıdır.
- Cihaz kullanımı sırasında çocuklar sırtı destekli bir sandalyede oturmalı; tablet ve bilgisayar dizde değil masa üzerinde kullanılmalıdır.
- Cihaz kullanırken çocuğun ağız açık nefes alıp verme alışkanlığı geliştirmediğinden emin olunmalıdır.
