Doç. Dr. İbrahim Sakçak – Obezitenin İnfertiliteye (Kısırlık) Etkisi

 

Obezitenin kadın ve erkek üreme sağlığı üzerindeki çok yönlü etkilerini anlatan Obezite ve Diyabet Cerrahı Doç. Dr. İbrahim Sakçak, kilo dengesi ile fertilite arasındaki kritik ilişkiyi MAG Okurları için açıklıyor.

 

Obezite hem kadınlarda hem erkeklerde üreme sistemini farklı yollarla etkileyebilir.

 

Kadınlarda Etkileri

• Hormon dengesizliği: Yağ dokusu hormonları etkiler. Bu durum yumurtlamanın düzensizleşmesine ya da durmasına yol açabilir.
• Polikistik Over Sendromu (PCOS) ile ilişki: Obezite PCOS’u kötüleştirebilir; PCOS da adet düzensizliği ve yumurtlama sorunlarına neden olabilir.
• Adet düzensizliği: Aşırı kilo, düzenli adet döngüsünü bozabilir.
• Gebelik şansının azalması: Hem doğal yolla hem de tüp bebek gibi yardımcı üreme yöntemlerinde başarı oranları düşebilir.
• Gebelik riskleri: Gebe kalındığında; düşük, gebelik şekeri ve tansiyon gibi riskler oluşabilir.

 

Erkeklerde Etkileri

• Testosteron düşüklüğü: Obezite, erkeklik hormonunu azaltabilir.
• Sperm kalitesi: Sperm sayısı, hareketliliği ve yapısı olumsuz etkilenebilir.
• Erektil fonksiyon sorunları: Dolaşım ve hormon değişiklikleri etkili olur.

 

Ortak Mekanizmalar

• İnsülin direnci ve iltihap: Obeziteyle artan bu durumlar üreme hormonlarını bozabilir.
• Isı artışı (erkeklerde): Karın ve kasık bölgesindeki yağ dokusu testis ısısını artırarak sperm üretimini olumsuz etkileyebilir.

 

Kilo Kaybının İnfertiliteye Etkisi

• Küçük kilo kayıpları bile faydalı olabilir. %5 ila %10’luk sağlıklı kilo kaybı, hormon dengesini ve yumurtlamayı/sperm kalitesini iyileştirebilir.
• Dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve uyku üreme sağlığını destekler.
• Gerektiğinde doktor ve diyetisyen desteği almak en güvenlisidir.

 

Üreme Sağlığını Destekleyen Sağlıklı Yaşam Alışkanlıkları

1. Beslenme (Denge Önemli): Amaç “zayıflamak” değil, vücudun hormon dengesini desteklemek. Faydalı alışkanlıklar: Sebze, meyve, tam tahıl, baklagiller ağırlıklı beslenme. Yumurta, balık, yoğurt gibi protein kaynakları. Zeytinyağı, ceviz gibi sağlıklı yağlar. Günlük yeterli su içmek. Sınırlanması gerekenler: Aşırı şekerli ve paketli gıdalar. Gazlı içecekler. Sürekli fast-food tüketimi… Bu tarz beslenme insülin direncini azaltır, hormonların daha düzenli çalışmasına yardım eder.
2. Fiziksel Aktivite (Aşırıya Kaçmadan): Günde otuz dakika yürüyüş bile çok etkilidir. Bisiklet, yüzme, dans gibi keyifli aktiviteler. Hafif egzersizler stresi de azaltır. Aşırı spor faydalı değildir; denge önemlidir.
3. Uyku Düzeni: Günde yedi ila dokuz saat uyumak, uyku sağlığı açısından önemlidir. Uyku, üreme hormonlarının salgılanmasında çok etkilidir.
4. Stres Yönetimi: Sürekli stres, hormon dengesini bozabilir. Müzik, nefes egzersizi, hobiler yardımcı olur. Kendini başkalarıyla kıyaslamamak çok önemlidir.
5. Küçük Değişiklikler Yeterli: %5 ila %10 oranında sağlıklı kilo dengesiyle bile yumurtlama, adet düzeni ve sperm kalitesi olumlu etkilenir.

 

Uzun süre adet düzensizliği varsa, hızlı kilo artışı ya da sürekli yorgunluk varsa, PCOS gibi bir durumdan şüpheleniliyorsa obezite hekimine başvurmak gerekir.