Uzm. Dr. Özge Banu Öztürk – Sahte Botoks ve Botoks Zehirlenmesi

 

Son yıllarda artan sahte botoks uygulamalarının ağır sonuçlarına dikkat çeken Dermatoloji Uzmanı Dr. Özge Banu Öztürk; botoks zehirlenmesinin belirtilerini ve yapılması gerekenleri MAG Okurları için anlattı.      

 

Bu yazıyı yazacağım hiç aklıma gelmezdi, çünkü yaklaşık otuz yıldır güvenle, estetik amaçlı, kırışıklıkların giderilmesinde botulinum toksin uygulamasını, tıp literatürüne uygun şekilde, uzman hekimler olarak sayısız hastaya uyguladık ve üstelik son beş yıla kadar hiçbir yan etki ile karşılaşmadık. Ne oldu, nasıl oldu da son beş yıllık dönemde “botoks” adıyla yapılan merdiven altı ve  sahte ürün uygulamalarıyla bağlantılı olarak ülkemizde ve dünyada botulismus (botulizm) benzeri ciddi tabloları görür olduk? Bu çok üzücü ve maalesef halk sağlığı sorunu olmaya başladı. Bu yüzden kısa ama çok önemli bir bilgilendirme yapmak istiyorum.

 

Botulismus (Botulizm) Ne Demek?

Botulizm, sinir sistemini felç edebilen çok güçlü bir toksinin (botulinum toksini) vücuda yayılmasıyla ortaya çıkan, nadir ama hayati risk taşıyabilen bir durumdur. Toksin, kas sinir sonlanmasında, sinirden kasa kasılma  uyarısını bloke eder; bu da kas güçsüzlüğü, yutkunma güçlüğü ve solunum kaslarında etkilenmeye kadar ilerleyebilir. Nefes alabilmek için diyafram kası kasılamadığından, hastalar solunum cihazlarına bağlanmak yoluyla ancak yaşamda tutulabilirler. Tablo, kana karışan toksin miktarına ve potensine göre yaşamı tehdit edici boyutta olabilir.

 

Estetik Botoks ile Botulismus Nasıl Bağlantılı?

Tıbbi ve doğru koşullarda, uygun dozlarda yapılan botulinum toksin uygulamaları genellikle güvenlidir, çünkü ruhsatlandırma aşamasında Sağlık Bakanlığı toksinin etkinliğini ve güvenliğini güvencesi altına almıştır. Ruhsatlı ilaç için zehirlenme riski yoktur; ancak ruhsatsız ve sahte ürün, içinde ne olduğu ve etkinliği belirsiz üründe, yanlış doz, uygunsuz seyreltme veya ehil olmayan kişilerce yapılan enjeksiyonlar, toksinin enjeksiyon bölgesi dışına sistemik yayılım riskini arttırabilir.

 

Botulizm Belirtileri: Normal Yan Etki ve Acil Tabloyu Ayırt Edin

Botulinum toksin uygulamalarından sonra enjeksiyon bölgesine yakın, sınırlı ve geçici bazı etkiler görülebilir (örneğin hafif asimetri, lokal düşüklük) ancak, botulismus tablosunda etkiler daha yaygın ve progresif olabilir. Botulizm belirtilerinin saatler içinde başlayabileceği gibi haftalar içinde de ortaya çıkabileceğini özellikle vurgulamak istiyorum.

 

Acil Uyarı İşaretleri

Botoks enjekte ettirdikten sonra aşağıdaki belirtilerden biri bile varsa hiç beklemeyin:

• Çift görme ve bulanık görme
• Göz kapağında düşme (ptozis)
• Yutma güçlüğü, boğazda takılma hissi
• Konuşmada bozulma, ses değişikliği
• Nefes darlığı, nefes alırken zorlanma
• Genel kas güçsüzlüğü, sabah yorgunluk ve halsizlik

 

Bu belirtiler botulizmin klasik “baş ve boyun bulgularıyla başlayıp aşağı doğru ilerleyebilen güçsüzlük” paternine uyuyor ve bazı hastalarda solunum kasları felcine bağlı solunum durabilir.

Bu Durumda Ne Yapmalısınız?

• 112’yi arayın veya en yakın acile başvurun.
• Mutlaka şunu söyleyin: “Yakın zamanda botulinum toksin enjeksiyonu yaptırdım.” (Tarih, bölge, doz bilgisi varsa ekleyin.)
• Mümkünse uygulamaya ait belge, etiket ve fotoğrafı saklayın.
• Botulizmde tedavinin temelinde yakın izlem ve destek tedavisi vardır; uygun hastada antitoksin erken dönemde ilerlemeyi sınırlayabilir.

 

Kendinizi Nasıl Korursunuz?

Benim hastalarıma net önerim:

• Bu işlem “güzellik hizmeti” değil, tıbbi uygulamadır.
• Uygulamayı yapan kişinin doktor olduğundan, vergi, kimlik, GLN numarası, Sağlık Bakanlığı muayenehane ruhsatı ve bu alanda eğitimli, ehil olduğundan emin olun.
• Uygulamada kullanılan ürünün ruhsatlı ve resmî tedarik zincirinden geldiğinden, yani ITS kaydı barkodunun hekim üzerine kayıtlı olup olmadığından emin olun. Eğer şüphe içindeyseniz, hekimden ilacın barkodunu sizinle paylaşmasını talep edebilirsiniz. Gerçek ruhsatlı ilaç kullanan hekim, sizinle tüm belgeleri paylaşabilir.
• T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğünün güvenlik önerileri; ürünün orijinal flakonunu görmeyi istemek ve enjekte edilmeden önce hazırlanışını görmek gibi adımlar, sahte ve uygunsuz üründen korunmada yardımcı olabilir, diyor. Sizinle paylaşılan barkodu okuttuğunuzda, sistemden direkt size uygulayan hekim ve uygulanan sağlık kuruluşunun adını görebilirsiniz.
• Evde, otelde, kuaförde, güzellik merkezi, güzellik klinikleri gibi merdiven altı bir merkezde yapılan enjeksiyonlar; dünya örneklerinde bu zehirlenmelerle ilişkilendirilmiştir.

 

Son Söz

Botulismus nadirdir ama olursa ağır seyredebilen bir tablodur. En kritik nokta şudur: Ucuz, hızlı ve belgesiz “botoks” uygulaması kısa vadede cazip görünse bile, sağlık açısından bedeli çok ağır olabilir. Eğer sizde ya da çevrenizdeki birinde botulinum toksin uygulamasından sonra yukarıdaki belirtiler başladıysa beklemeyin, acile başvurun!